Chmury nad domem pogodnej jesieni.


CHMURY NAD DOMEM POGODNEJ JESIENI

O niedopuszczalnych sposobach postępowania z pacjentami cierpiącymi na chorobę Alzheimera.

Błędy w opiece nad seniorem z chorobą Alzheimera zwielokrotniają skutki tej choroby. Najczęściej popełniane i najpoważniejsze błędy w opiece nad chorym z tą jednostką chorobową nie wynikają ze złej woli opiekuna, lecz przyczyną są:
1)Brak całościowego zrozumienia, czym jest dezorientacja seniora.
2)Nadmierne abstrakowanie w codziennej praktyce od deficytów zdrowotnych podopiecznego.
3)Odnoszenie się do objawów, a nie do przyczyn.
4)Posługiwanie się kalkami myślowymi, zachowaniem typowym dla własnej grupy społecznej, dobrymi intencjami, które jednak nie są w stanie zastąpić fachowej wiedzy. Wszystko to prowadzi do nieprawidłowych zachowań personelu, istotnie pogłębiających problemy pacjenta z demencją.

Najczęściej popełniane błędy to:

a)INFANTYLIZACJA- jest to traktowanie starego człowieka jakby był dzieckiem, które jeszcze niczego nie rozumie. Ta postawa skutkuje nadmierną autorytarnością, nie uwzględniającej okresów lepszego samopoczucia, podczas których senior byłby w stanie aktywnie uczestniczyć
b) OKŁAMYWANIE – stosowanie różnego rodzaju nieprawdy dla osiągnięcia własnego celu. Pacjent jest manipulowany, oszukiwany, odwraca się jego uwagę tak, aby robił to, co chce opiekun.
c) ETYKIETOWANIE – postrzeganie podopiecznego wyłącznie jako człowieka „obciążonego zaburzeniami psychicznymi o podłożu organicznym”
d) UCZENIE BEZRADNOŚCI – mieszkańcowi nie pozwala się na robienie tego, co jeszcze potrafi, na używanie zdolności i umiejętności. Szczególnie brutalnym przejawem tego błędu jest brak udzielenia pomocy staremu człowiekowi, który rozpoczął już jakąś czynność, doprowadził ją do jakiegoś etapu, ale nie jest w stanie samodzielnie jej dokończyć. Powstająca frustracja zniechęca pacjenta do podejmowania następnych prób bycia aktywnym. Bezczynność opiekuna graniczy z okrucieństwem.
e) ZASTRASZANIA – werbalne groźby, gesty, sugerujące użycie przemocy, traktowanie mieszkańca jak przedmiot, który można dowolnie przemieszczać posługując się przy tym siłą fizyczną – takie zachowania są praktykowane przez wielu opiekunów – jako najkrótsza droga wiodąca do celu. Ten zły pragmatyzm jest nie tylko sprzeczny z zasadami etyki, ale także anty-terapeutyczny.
f) DEPRECJONOWANIE PRZEŻYĆ – jest to zaprzeczenie subiektywnym przeżyciom, subiektywnie odbieranej radości pacjenta z chorobą Alzheimera. Opiekun nie bierze pod uwagę doświadczeń emocjonalnych starego człowieka. Wiadomo, że mieszkaniec przebywa w swoim własnym świecie, dalekim od obiektywnego odbierania rzeczywistości. Ale to jest jego własny świat. Każde zachowanie opiekuna sprzeciwiające się zasadom walidacji gerontologicznej szkodzi staremu, choremu człowiekowi. Jest po prosty niemądre i nieodpowiedzialne.
g) NARZUCENIE NADMIERNEGO TEMPA – ten błąd jest za bardzo rozpowszechniony, aby można było sądzić, iż wynika co najwyżej z nieuwagi opiekunów. Polega na szybkim przekazywaniu seniorowi informacji np. pokazywaniu pacjentowi alternatyw, spośród których powinien coś wybrać. Senior nie jest w stanie podjąć wysiłku tak szybkiego myślenia. Dlatego decyzję podejmuje opiekun, co jest dużym błędem.
h) TRAKTOWANIE PRZEDMIOTOWE – w tym przypadku mieszkaniec jest przypadkiem, numerem, zadaniem. Robi się coś z nim, wokół niego, dla niego. Ale czynnościom nie towarzyszy refleksja, że jest to stary, chory człowiek. Traci na tym jakość opieki.
i) IGNOROWANIE – o mieszkańcu mówi się w jego obecności tak, jakby go nie było. Personel nie reaguje na próby nawiązania kontaktu podejmowane przez seniora. Takie sytuacje zdarzają się najczęściej przy wizytach lekarskich, albo przekazywaniu obowiązków kolejnej zmianie. Ignorowanie go narusza godność jego osoby.
j) OSKARŻANIE – chorego człowieka obciąża się „odpowiedzialnością” za jego zachowanie – sprzeczne z normami społecznymi, regulaminem domu itp. Przecież problemowe zachowania seniora wynikają z natury obciążającej go choroby, a nie jego złośliwością. Obowiązkiem opiekuna jest redukowanie negatywnych zachowań chorego. Natomiast jakiekolwiek atakowanie seniora jest nielogiczne.
k) WKRACZANIE – należy zawsze pozwolić seniorowi robić to, przy czym lubił wypoczywać, np. oglądanie książek.

Nikt nie potrafi zmienić pacjenta z demencją. Jest taki jaki jest i inny już nie będzie. Szansą na łatwiejsze i efektowniejsze wypełnianie obowiązków jest zmiana siebie samego tzn. elastyczne dopasowanie się do mieszkańca oraz doskonalenie kompetencji przydatnych do pracy.


Opracowała:
Małgorzata Wolska