Senior w świecie lekarstw


SENIOR W ŚWIECIE LEKARSTW

ZASADY BEZPIECZNEJ I EFEKTYWNEJ MEDYKAMENTACJI

W podeszłym wieku pacjenci stają się szczególnie podatni na negatywne skutki uboczne przyjmowania lekarstw. U seniorów, którzy ukończyli 65 rok życia zachodzą zmiany zaburzające wchłanianie przyjętych środków farmakologicznych. Im starszt organizm, tym bardziej zmniejsza się jego zdolność adaptowania się do wszelkiego rodzaju bodźców, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.
Stąd pojawiają się kłopoty w przewidzeniu właściwej dla seniora dawki, dlatego ludzie starsi powinni przyjmować najmniejsze skuteczne dawki leków. Jeśli podajemy seniorowi codziennie leki w dawce zbyt wysokiej, aby nerki mogły poradzić sobie z jej usunięciem – wówczas substancja gromadzi się w organizmie. Od pewnego stężenia może działać toksycznie. Senior odczuwa wtedy mdłości, bóle głowy, zaburzenia rytmu serca.
A skoro mowa o zbyt silnym oddziaływaniu leków, to warto przy okazji wspomnieć, że na przykład leki nasenne i przeciwbólowe działają na seniorów o wiele silniej, niż na młodych pacjentów.
Innym problemem jest podawanie lekarstw osobom cierpiącym na zespoły otępienie. U tej grupy pacjentów bardzo często okazuje się po jakimś czasie, że tabletka, zamiast zostać połknięta, przechowywana jest w jamie ustnej, zostaje wypluta lub poniewiera się gdzieś w łóżku. Obniżenie się poziomu funkcji kognitywnych i problemy emocjonalne stanowią czynnik utrudniający farmakoterapię.

LEKARSTWA O PODWYŻSZONYM STOPNIU RYZYKA

Można wyróżnić lekarstwa, które zwłaszcza w odniesieniu do starszych pacjentów wykazują relatywnie duży potencjał oddziaływania toksycznego, oraz skutków ubocznych. Niestety, takie szkodliwe efekty wykazuje również sporo leków, które są właśnie przepisywane na dolegliwości typowe dla wieku podeszłego.
Do grupy tych leków zaliczamy lekarstwa:
• Obniżające ciśnienie tętnicze
• O działaniu nasercowym
• Stosowane w chorobie Parkinsona
• Psychoaktywne
• Przeciwdepresyjne
• Niesteroidowe lekarstwa przeciwzapalne

LECZĄ I UZALEŻNIAJĄ

Zwiększona ilość przyjmowanych przez seniora leków, a przede wszystkim długotrwałość farmakoterapii sprawia, że osoby w podeszłym wieku są narażone na ryzyko uzależnienia. Nałóg pozostaje często niezauważony, ponieważ w kontekście stanu zdrowia seniora trudno jest wyznaczyć granicę między koniecznym stosowaniem leków, a ich nadużywaniem.
Uzależnienie się od lekarstw w wieku podeszłym jest bardzo łatwe. Drogę do niego otwiera większość dolegliwości, takich jak:
• Choroby zwyrodnieniowe (np. choroby stawów)
• Przewlekły ból
• Zaburzenia wegetatywne i problemy psychiczne

Na uzależnienie się seniora od leków ma wpływ wiele różnych przyczyn, a zwłaszcza:
• Sytuacje graniczne, np. śmierć współmałżonka
• Stresy i problemy rodzinne
• Niska odporność na obciążenia
• Dolegliwe przewlekłe schorzenia
• Problemy emocjonalne (poczucie osamotnienia, przygnębienie, strach przed dalszym postępowaniem starości i zbliżającą się śmiercią)

Najczęściej nadużywanymi lekami przez seniorów są:
• Środki uspokajające
• Środki przeciwbólowe
• Środki przeczyszczające

Wszystkie te leki po pewnym czasie przestają działać na seniora i dochodzi do zwiększenia dawek.

POD FACHOWYM OKIEM

Jednym z podstawowych zadań profesjonalnie pomagających jest dbanie o bezpieczne stosowanie leków przez starszego pacjenta. Lekarz dobiera odpowiednie lekarstwa, a pielęgniarka rozdziela je między podopiecznych. Również do obowiązku pielęgniarskiego i opiekuńczego należy:
• Właściwe przechowywanie leków
• Podawanie ich we właściwej dawce i porze
• Znajomość działania i ewentualnych skutków ubocznych
• Edukowanie pacjenta

Farmakoterapia wymaga więc od fachowo pomagających ponoszenia znacznej odpowiedzialności za zdrowie i życie pacjentów, szczególnie tych bezradnych i niesprawnych.






Opracowała:
Małgorzata Wolska